امروز شنبه, 20 آذر 1395 - Sat 12 10 2016




طرحی برای یارانه

 

در حالی که چمدانش را می بست وقصد داشت همه خاطرات دوران کودکی تا جوانی اش را در حجم کوچک چمدان هایی که مملو از لباس بودند بگنجاند، می گفت شاید من وهمسرم به همه آرزهایمان نرسیم، اما مطمئن هستیم فرزندانمان در آنجا آینده دارند. در آنجا بچه ها از بدو تولد حمایت مالی دریافت می کنند.

اینها بخشی از سخنان دوستی بود که برغم اینکه پاهایش میل به رفتن داشت، اما دلش سخت در گرو مهر وطن بود و می توانم به جرات بگویم دلش را همین حوالی در کوچه پس کوچه های پرخاطره شهر جاگذاشت و رفت تا به گفته خودش آینده مطمئن تری نه برای خودش که برای فرزند یا فرزندانش بسازد.
این روزها هر از گاهی که به مدد نرم افزارهای رایگان تلفن همراه با او صحبت می کنم در شک و تردیدم که آیا اکنون از ته دل احساس خوشحالی می کند یا به قول خودش که پیشتر می گفت: برای تامین آینده فرزند یا فرزندانش از قید آرزوهایش گذشته است.
بیشتر از پنج سالی است که ازدواج کرده و به دلیل نگرانی های مختلفی از جمله مسائل مالی و اینکه نتواند فرزندش را آنگونه که در رویاهایش به او فکر کرده، تربیت کند، تاکنون بچه دار نشده و قصد دارند فرزندشان در یک کشور خارجی به دنیا بیاید.
شاید افرادی برای برخی آزادی هایی که در کشورهای خارجی رایج است حاضر به زندگی در دیار غربت می شوند، اما بخش زیادی از نگرانی های این دوست، تامین آینده ای روشن برای فرزندش بود. یک نوع نگرانی که نه تنها در او که در بسیاری از اطرافیان مان هم می بینیم.
شاید این قبیل نگرانی ها در پایین بودن میزان زاد وولد در کشور نقش داشته است. 'علی اکبر سیاری' معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اواخر اردیبهشت گفت در حالی که میزان استاندارد تعداد فرزند به ازای هر زن ایرانی 2.1 دهم درصد است، این رقم در حال حاضر 1.8 درصد رسیده است.
وی با این عنوان که تک فرزندی در بین ایرانیان پدیده روبه افزایشی است، بیان کرد که 70 درصد زنان ایرانی تا پایان باروری دو فرزند، و یک سوم آنها کمتر از دو فرزند به دنیا می آورند.
اگرچه میل به ازدواج در سنین بالاتر، تاخیر در تولد فرزند اول از زمان ازدواج و فاصله زمانی زیاد بین فرزند اول و دوم (در صورت تمایل به فرزند دوم) مسائل شخصی محسوب می شوند و ممکن است عواملی مختلفی در این آمار ارائه شده نقش داشته باشند، اما به طور یقین عوامل زیاد دیگری نیز در تعداد فرزندان یک خانواده نقش ایفا می کنند.
یک نمونه بسیار ساده که شاید و شاید فقط برخی را نسبت به بچه دار شدن تشویق کرده همین یارانه های 45 هزار تومانی است که مجموع آن تا پایان سال اگر پس انداز شود برای هر نفر بیش از نیم میلیون تومان می شود.
البته همین مبلغ ناچیز هم که بر اثر سیاست های درست یا غلط پرداخت آن به مردم آغاز شده است، نیز در تشویق برخی برای بچه دار شدن نقشی ایفا نمی کند. مبلغی که شاید خیلی ها برای چرخاندن زندگی شان به معنی واقعی کلمه به آن 'نیاز' داشته باشند، اما برای بسیاری فقط هزینه یکی دو وعده ساندویچ و پیتزا است و گرفتن یا نگرفتن آنها در امروز و فردایشان هیچ تاثیری ندارد.
البته ذکر این نکته نیز لازم است که علاوه بر پیامدهای اقتصادی ناخوشایند که بحث در مورد آن نیازمند تخصص است، بی شک این نوع رفتار در اعطای وجه نقد علاوه بر اینکه نظام اقتصادی و تولید را تحت تاثیر قرار می دهد، این تصور را نیز به ذهن متبادر می کند که برخی خانواده های پرجمعیت به ویژه درمناطق روستایی که می توانند نقش عمده ای درتولید محصولات کشاورزی و دامداری داشته باشند را با توجه به دریافت یارانه چندین فرد نسبت به انجام فعالیت های کاری بی انگیزه می کند.
از این رو می توان گفت که لذت دریافت یارانه نقدی چنان است که کوچکترین اقدام، حرکت یا سخنی مبنی بر افزایش آن، ولو اینکه با اهداف سیاسی و به ضرر توسعه ملی باشد، در نزد قشر وسیعی از مردم پسندیده می نماید و هرگونه اشاره ای در مورد کاهش آن دستکم با انتقادهایی روبرو می شود.
با وجود این شرایط، نگاهی به وضعیت پرداخت یارانه ها در 63 ماه گذشته نشان می دهد که اعطای این مبلغ تاثیری در آینده کشور ندارد که هیچ، پیامدهای منفی آن نیز در حال افزایش است. از این رو نیاز است با در نظر گرفتن وجود 'نیازمندان' واقعی، راهکار مناسبی برای استفاده خردمندانه و آینده نگر از مبلغ یارانه ها اندیشیده شود.
مطالعه تجربی روش های عمده پرداخت یارانه در کشورهای مختلف نشان می دهد که این قبیل پرداخت ها بیشتر در قالب 'نظام نقدی'، 'نظام کالایی'، 'نظام همگانی قیمتی' و 'نظام کالابرگی' انجام می شود. در 'نظام نقدی' پرداخت ها به دو صورت مستقیم و مشروط انجام می شوند که در ذیل بخش 'مشروط' آن، دریافت کنندگان (نیازمندان) موظفند مبلغ مذکور را صرف سرمایه گذاری در زمینه هایی همچون سرمایه نیروی انسانی از قبیل حضور فرزندان در مدارس و یا استفاده از خدمات سلامت کنند.
اگرچه راهکارهای متفاوت دیگری نیز در نحوه پرداخت مبلغ یارانه ها ارائه شده، اما قصد این نوشته تاکید بر اختصاص آن به نسلی است که آینده کشور در گرو تربیت آنان است و هر چقدر این نسل تامین تر، آماده تر و باسوادتر باشد، به همان اندازه عزت و آبروی ایران اسلامی بیش از پیش در جهان طنین انداز خواهد بود.
با محاسبه ای کلی می توان گفت، مبلغ 45 هزار تومانی که در قالب یارانه ها در 63 ماه گذشته به حدود 75 میلیون ایرانی اعطا شده در مجموع رقم 212 هزار و 625 میلیارد تومان از ثروت کشور را به خود اختصاص داده و نقش این مبلغ در توسعه ملی کشور بی گمان اگر ناکارآمد نبوده باشد، بیان کارآمدی آن هم نیازمند ارائه مستندات قوی است.
دریافت این مبلغ حق مردم است، اما نوع هزینه کرد آن در 63 ماه گذشته جای سئوال دارد و در صورتی که به روشی مناسب تر هزینه می شد اکنون این امکان وجود داشت که از نقش قطع یا ادامه ارائه یارانه ها در توسعه ملی کشور به طور موفقیت آمیزی دفاع کرد.
یکی از طرح هایی که اگر از ابتدا انجام شده بود، اکنون می شد با مستندات قوی از عملکرد 63 ماه اجرای این طرح با موفقیت دفاع کرد، اختصاص آن در جهت تحقق سیاست های ازدیاد جمعیت کشور است.
با در نظر داشتن جمعیت آسیب پذیر از ناحیه قطع یارانه ها و لزوم تداوم پرداخت به این گروه جمعیتی و استفاده از ظرفیت ملی ایجاد شده از قطع یارانه ها در جهت تحقق سیاست های ازدیاد جمعیت می توان بستر مناسبی برای تبدیل آن به رویکردی حساب شده و پایداری در کشور رسید که تداوم آن داشتن جمعیتی جوان است که توسعه و پیشرفت علمی کشور در گرو آن است.
اگرچه فرزند آوری موضوعی است که به تصمیم خانواده بستگی دارد و هر زن و مردی می تواند در این خصوص تصمیم گیری کند، اما نیاز است این امر پیش از تبدیل شدن به فرهنگ که نیازمند گذشت زمان و برنامه ریزی منسجم و مداوم است، از راه میان بری که هم والدین به آن اشتیاق نشان دهند و هم این که منجر به ازدیاد جمعیت شود، انجام گردد.
اگرچه فرهنگ سازی یکی از عوامل اصلی افزایش جمعیت محسوب می شود، اما این مولفه در قبال مسائل مختلف به ویژه امور مالی بسیار آسیب پذیر است. لذا ضمن فرهنگ سازی، حمایت مالی از تازه تولدشدگان می تواند بسیاری از دغدغه ها و نگرانی های مالی خانوارها را از بین برده و یا کاهش دهد.
به عنوان مثال اگر از سال 1389 که نخستین یارانه ها به جمعیت 75 میلیونی ایران پرداخت شد، با شناسایی نیازمندان واقعی و تخصیص بخشی از یارانه ها به این قبیل افراد، بقیه آن به کسانی که از این سال به بعد متولد شدند، اختصاص یافته بود اکنون کودکان شش ساله ایرانی (بیش از 10 درصد از کل جمعیت ایران) با داشتن پشتوانه مالی نسبتا خوبی، احتمالا برخی از نگرانی هایی که نسل های پیشین داشتند را در آینده متحمل نمی شدند.
پرداخت مالی به کودکان تازه متولد شده و ارائه تسهیلات به خانواده آنها در برخی از کشورها از جمله استرالیا، کانادا، سنگاپور، روسیه و جمهوری چک انجام می شود و برخی از این کشورها نیز بر اساس سیاست های جمعیتی خود برای فرزندان دوم و یا سوم مبالغ بیشتری اعطا می کنند، تا از این طریق اهداف جمعیتی خود را محقق سازند. همین رویه باعث شده برخی، میزان رفاه دراین قبیل کشورها را بیش از واقعیت موجود آن ارزیابی کنند و برای تامین آینده فرزندانشان عزم مهاجرت به این کشورها نمایند.
اگر ازمجموع مبلغ واریز شده به حساب افراد در 63 ماه گذشته ( حدود 212 هزار و 625 میلیارد تومان)، با انجام کارشناسی دقیق حتی 50 درصد آن به افراد نیازمند پرداخت شده بود (این درصد به صورت تقریبی بیان شده است) و 50 درصد دیگر آن که مبلغ 106هزار و312 میلیارد و 500 میلیون تومان است در جهت تحقق اهداف افزایش جمعیت به تازه متولدشدگان اختصاص می یافت، اکنون طبق آمار سازمان ثبت احوال کشور که مجموع تعداد متولدین سال 89 تا پایان 94 را در مجموع هشت میلیون و 743 هزار و 875 نفر اعلام کرده است هر نفر حدود 12 میلیون و 158 هزار تومان در حساب خود داشتند (سالانه بیش از دو میلیون تومان) که این پرداخت می توانست تا یک رده سنی معین به صورت مداوم انجام و تحت نظارت مشخص در جهت توسعه توانایی علمی، فرهنگی، اجتماعی و مهارت های فنی نسل آینده ساز هزینه (در واقع سرمایه گذاری) شود.
هرچه بتوان بر اساس آمار درست و تشخیص صحیح، تعداد نیازمندان جامعه را کاهش داد، سهم تازه متولد شدگان افزایش یافته و بر سطح کیفیت ارائه خدمات به این نسل افزوده می شود. به عنوان مثال، اگر با توجه به بهتر شدن وضعیت اقتصادی کشور در دولت دهم و ایجاد فرصت های درآمدزایی برای این قبیل افراد بتوان در یک چشم انداز پنج ساله، یا بیشتر، این افراد را نیز به تدریج از لیست دریافت کنندگان یارانه ها خارج کرد، سالیانه 10 درصد از 50 درصد افراد نیازمند کاسته می شود که مبلغ اختصاص یافته به این افراد جهت تحقق سیاست های ازدیاد جمعیت مورد استفاده قرار می گیرد.
مبلغ اختصاص یافته به یارانه ها پس از کسر پرداختی به نیازمندان واقعی جامعه، به طور یقین می تواند نقش مهمی در تامین مالی فرزندانی داشته باشد که تازه متولد می شوند. در صورتی که اراده جمعی برای این اقدام وجود داشته باشد، می توان قطع یارانه ها را به منزله فال نیکی پنداشت که آینده کودکانی که از ابتدای دهه 1390 به دنیا می آیند را در مقایسه با نسل های پیشین بسیار مطمئن تر رقم بزند.
این اقدام ضمن کاهش نقدینگی در جامعه و مهار بیشتر تورم می تواند با برنامه ریزی دقیق به حساب تازه متولدشدگان واریز شده و در قالب اعطای خدمات مختلفی از قبیل آموزش (شامل شهریه مدرسه، کلاس های آموزشی و غیره)، بهداشت، مهارت های فنی، اجتماعی و فرهنگی مانع از تزریق وجه نقد به نظام اقتصادی کشور شود.
اگرچه این نوشته قصد انکار برخی مشکلات اقتصادی موجود و نقش سهم یارانه هر فرد در رفع نیاز ماهیانه خانوارها را ندارد، اما به جرات می توان گفت که روش پرداخت یارانه ها که در آن همه افراد جامعه به طور یکسان مبلغی را دریافت می کنند، چنان با مشکلات پایه ای مواجه است که نه دولت می تواند پرداخت آن را برای همیشه ادامه دهد و نه اینکه این مبلغ در صورت تداوم پرداخت می تواند نقشی مهمی در رفع نیازهای اساسی زندگی مردم و همچنین توسعه ملی ایفا کند.
از اینرو، راهکار ارائه شده می تواند، فواید گوناگونی برای جامعه در پی داشته باشد، از جمله این فواید می توان به ساخت آینده ای مطمئن تر برای نسل های آینده، افزایش نرخ تولد در کشور و مقابله با پیری جمعیت کشور، تشویق جوانان به ازدواج، از بین بردن میل به تک فرزندی با در نظر گرفتن اعطای مبلغ بیشتر به فرزند دوم و سوم (در صورت تمایل والدین و بنا به نظر متخصصین رشد جمعیت)، جلوگیری از تزریق وجه نقد به اقتصادی کشور، کاهش میزان نقدینگی و اثرات، افزایش کیفیت آموزش و ارتقاء مهارت های فنی، اجتماعی و فرهنگی در نسل جدید اشاره کرد.
-----------------------------------------------------------------------------
داود مهرابی * دکترای ارتباطات - حوزه ارتباطات سلامت

ارتباط با مدیر سایت:

نام و نام خانوادگی:

   پست الکترونیک:

     متن:

تماس با ما

890077
امروز
دیروز
ماه جاری
بازدید کل
2208
11056
55079
890077
امروز: شنبه، 20 آذر 1395


    شایان ذکر است پایگاه اطلاع رسانی مهرصبا در ویرایش و تلخیص مطالب مندرج مختار است.مدیریت

تمامی اخبار و مطالب و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است.

© حقوق این سایت متعلق به مهرصبا میباشد و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع پیگرد قانونی دارد.

  

ورود یا عضویت

ورود

عضویت

ثبت نام کاربر
یا انصراف
مجوز استفاده از قالب خبري ناب نيوز براي اين دامنه داده نشده , براي اطلاعات بيشتر درباره مجوز استفاده از اين قالب به سايت خليلان رسانه مراجعه کنيد .