اخبار میانه| مهرصبا

معصومه درخشان – کارشناس ارشد علوم ارتباطات طی گزارشی در پایگاه خبری مهرصبا نوشت:

در دورهم نشینی‌های شبانه آخرین روزهای پاییز حواسمان به افراد فقیر جامعه و آنهایی که با سیلی صورتشان را سرخ نگه می‌دارند باشد.

این روزها خانواده‌های ایرانی در تدارک جشن شب چله یا همان شب یلدا هستند.

در آخرین شب‌های پاییز دورهمی‌های شبانه به اوج خود می‌رسد و شب چله که دروازه ورود به زمستان است، شکوه خاصی دارد.

خیلی از خانواده‌ها برای شب چله برنامه‌ریزی‌های مفصلی تدارک می‌بینند و انواع تشریفات و تجملات که سر به فلک می‌گذارد.

اما یادمان باشد بسیاری از خانواده‌ها نیز هستند که امکان و توانی برای خریدهای آن چنانی ندارند،خانواده‌هایی که کمرشان زیر بار گرانی خم شده است و هر چقدر که می‌دوند ولی آخر سر باز هم هشت‌شان گروی نه‌شان است.

بسیاری از خانواده‌ها که در این شب‌چله اهل بریز و بپاش‌های آن‌چنانی هستند، قدری آهسته‌تر حرکت کرده و نیم نگاهی نیز به دور و بر خود داشته باشند.

بهتر است خانواده‌هایی که در فامیل و اقوام خود نوعروسان و تازه دامادانی دارند، مراعات حال آنها را بکنیم.

شاید تمام خانواده‌ها نتوانند هدایای زیادی برای نوعروسان خود تهیه کنند، چه بهتر است که چشم و هم‌چشمی را کنار بگذارند و باعث نشوند آه دل دیگران دامن‌گیر آنها شود.

این روزها بازار کهن و تاریخی تبریز و سایر مراکز تجاری و سیتی‌سنترها و پاساژهای جدیدالتاسیس همه به نوعی شلوغ است و همه در تدارک شب چله هستند و البته خیلی از افراد تنها تماشاکننده ویترین‌های شیشه‌ای هستند و از آن‌جایی که قیمت‌ها سربه فلک کشیده است، توان خرید آن را ندارند.

در مراکز تجاری و سیتی‌سنترها برخی از زوج‌های جوان به تنهایی مشغول قیمت کردن اجناس زمستانی داخل مغازه‌ها هستند.

وقتی در عمق نگاهشان دقیق می‌شوی با همان زبان بی‌زبانی می‌توان فهمید که عطای خرید را به لقایش بخشیده‌اند.

پدر و مادرهایی که پیش فرزندان خود شرمنده می‌شوند که نمی‌توانند حداقل‌ها را برای آنها تهیه کنند.

کریم-م یکی از شهروندان تبریزی که مشغول تماشای ویترین یکی از مغازه‌هاست در این خصوص گفت: در شب چله به جای اینکه خانواده‌ها به گفت‌وگو پرداخته و از قدیم‌ها یادی کنند، به درست کردن انواع غذاها، دسر و مخلفات مشغولند و از فلسفه شب چله غافل می‌شوند.

وی، تمایل زیادی به حرف زدن ندارد و فقط همین قدر اشاره می‌کند که در این روزها و شب‌ها کسی به فکر فقیر، بیچاره‌ها نیست.

با وجودی که همه ما به نوعی شعارهای قشنگ می‌دهیم که سطح توقعات و تجملات را پایین بیاوریم تا همه افراد بتوانند شاد باشند ولی رفتار و کردار ما مطابق شعارهایمان نیست.

مریم اسماعیلی یکی دیگر از شهروندان تبریزی که در بازار تبریز مشغول خرید کردن است، می‌گوید: برخی از خانواده‌ها دوست دارند دختر عقد کرده آنها حرف اول و آخر را بزند و خانواده داماد برایش سنگ تمام بگذارد و سایر دختران فامیل حسرت داشته‌های او را بخورند، در حالی که طبق آموزه‌های دینی نباید کاری کنیم که حسرت بر دل دیگری بگذاریم.

ثریا خانم و آقا میثم زوجی هستند که به تازگی با همدیگر عقد کرده‌اند، آنها به تنهایی در بازار تبریز مشغول خرید کردن برای شب چله هستند.

وقتی از آنها می‌پرسم چه عجب تنهایی؟ ثریا خانم می‌گوید: ما توان خریدهای آن‌چنانی نداریم و وقتی از هر طرف یک یا دو نفر برای خرید به همراه ما می‌آیند، هرکدام برای خودشان دستورات و تشریفات خاصی دارند.

وی افزود: به نظرم برخی از این اطرافیان هستند که عروس و داماد را در فشار قرار می‌دهند که حتماً یک هدیه دیگر نیز بخرد در حالی که مورد نیاز نیست.

این عروس جوان در ادامه گفت: بنابراین ما هر چیزی که لازم داریم، تهیه می‌کنیم و اضافه بر آن خریدی نداریم.

آقا میثم نیز می‌گوید: البته قیمت‌ها آنقدر گران است که اگر بتوانیم دو عدد وسایل بخریم هنر کرده‌ایم، هرقدر می‌دویم باز سرجای اول هستیم.

در بازار که قدم می‌زنید باربرانی که مشغول حمل بار و جابه‌جایی اجناس هستند نیز درد و دل‌هایی دارند.

برخی از  باربران بازار بیشتر از ۳۰سال سابقه کار در بازار را دارند و از نداشتن بیمه و اینکه کسی کار آنها را به رسمیت نمی‌شناسد، گله دارند.

آنها از اینکه روزگار جوانی‌شان را در بازار سپری کرده‌اند، سخن می‌گویند.

علیرضا-س، یکی از آن زحمت‌کشان بازار است که به مردم توصیه می‌کند در این روزها و شب‌هایی که دور‌هم‌نشینی دارند، از خرج‌های اضافه پرهیز کنند.

وی اضافه کرد: خرج‌های اضافه باعث ایجاد کدورت در خانواده‌ها می‌شود و ممکن است اختلافات خانوادگی را رقم بزند.

علیرضا ادامه داد: شما خبرنگاران به مردم بگویید آنقدر با همدیگر رقابت نکنید، بگذارید فرزندان دختر و پسرتان باهم خوشبخت شوند، به خدا خرید شب چله باعث خوشبختی آنها نیست.

وی افزود: خدای نکرده کاری نکنید آن دامادی که دستش تنگ است و نمی‌تواند هدیه‌ای برای عروس خود بخرد، شرمنده شده و نتواند سرش را بالا بگیرد.

یکی از رهگذرانی که شاهد صحبت‌های ماست به جمع ما پیوسته و خود را محسن رحیمی معرفی کرده و می‌گوید: آخرین شب پاییز یا همان شب چله تنها یک دقیقه نسبت به شب‌های دیگر بلندتر است، با ریخت و پاش‌هایی که معلوم نیست از کجا وارد فرهنگ ما شده است، آن را بر خود سخت نگذرانیم.

وی خاطرنشان کرد: بیایید عوض اینکه در شبکه‌های اجتماعی تلگرام و اینستاگرام عکس کادوها و غذاهای خود را با فیس و افاده به اشتراک بگذاریم،کمپین «نه به تجملات»  ترتیب دهیم و کاری نکنیم که داشته‌هایمان را به رخ دیگران بکشیم.

در این میان نباید از نقش رسانه‌ها و گسترده شدن فضای مجازی غافل شویم.

ظهور و بروز رسانه‌ها طی سال‌های اخیر به گسترش تعاملات اجتماعی در بین خانواده‌ها دامن زده است و در واقع هر فرد رسانه‌ای اختصاصی و منحصر به‌فرد دارد که دیگر نیازی به داشتن رسانه‌های عمومی نیست و افزایش بی‌رویه این رسانه‌ها باعث شده‌اند دیگر مرزی بین دنیای داخلی و خارجی نباشد.

سیده محبوبه موسوی،جامعه‌شناس فرهنگی در این زمینه با اشاره به نقش رسانه‌ها در افزایش تجملات در مراسم مختلف ملی و مذهبی می‌گوید: امروزه دیگر مانند گذشته نیست که اتفاقی در یک شهر یا روستا رخ دهد و به همان منطقه محدود شود.

وی افزود: اکنون در سایه گسترش شبکه‌های اجتماعی افراد خیلی زودتر از رسانه‌های رسمی در جریان اتفاقات قرار می‌گیرند.

موسوی تصریح کرد: ولی باید شهروندان نحوه استفاده از این رسانه‌ها را مدیریت کنند. این روزها مد شده است مردم از کوچک‌ترین و شخصی‌ترین کارهای خود عکس و فیلم تهیه کرده و در فضای مجازی به اشتراک می‌گذارند و مطمئناً تبعات و آسیب‌های زیادی از این طریق بر آنها وارد است.

این جامعه‌شناس فرهنگی ادامه داد:در جشن‌های ملی و مذهبی ما شاهد هستیم که افراد و مخصوصاً خانم‌ها از نحوه درست کردن و تزئین مراسم شب چله، دسر، غذا و … عکس‌های مختلفی در کانال‌های خود  قرار می‌دهند و به نوعی با این کار باعث تجملات و مصرف‌گرایی می‌شوند.

وی افزود: خانواده‌ها باید متوجه باشند همه افراد توانایی انجام مراسم و مهمانی‌های باشکوه را ندارند،
خیلی از عروس و دامادها نمی‌توانند حداقل‌ها را برای مراسم شب چله و سایر مناسبت‌ها تهیه کنند، بنابراین بهتر است چنین رفتارهایی را انجام ندهند.

موسوی اظهارداشت: شب چله جشنی برای نزدیک شدن و صله ارحام است که بزرگ‌ترها دور هم جمع شده و با نقل داستان‌ها و شاهنامه‌خوانی و تفأل به حافظ اوقات خوب و خوشی را برای خود رقم بزنند، در حالی که پیرایه‌های شب چله بر اصل آن می‌چربد.

موسوی خاطرنشان کرد: اما گاهی وقت‌ها هشدارها و صحبت‌های کارشناسان و جامعه‌شناسان کارساز نیست و خانواده‌ها همچنان بر اعتقادات خود پافشاری می‌کنند و نتیجه آن می‌شود که هر روز بیشتر از دیروز بر حجم‌ تجملات و مصرف‌گرایی خانواده‌ها افزایش پیدا می‌کند.