true
معصومه درخشان طی گفت وگو با دکتر مسعود نیکدل در پایگاه خبری مهرصبا نوشت:
انبوهسازی و تجاریسازی طرحها و ایدههای نخبگان نیازمند حمایتهای همه جانبه از سوی متولیان، مسوولان و شرکتهای دانش بنیان است تا از ایدههای نخبگان در جهت کارآفرینی و خلق فرصتهای جدید به نحو احسن استفاده کنند.
انبوهسازی طرحها و اختراعات نخبگان یکی از دغدغههای اصلی آنان بهشمار میرود و چه بسا بسیاری از طرحهایی که صاحب مدالهای خوشرنگ بینالمللی میشوند ولی در همان نقطه پایان مییابند.
انبوهسازی و تجاریسازی طرحها و ایدههای نخبگان نیازمند حمایتهای همه جانبه از سوی متولیان، مسوولان و شرکتهای دانشبنیان است که در عرصههای مختلف از ایدههای نخبگان در جهت کارآفرینی و خلق فرصتهای جدید به نحو احسن استفاده کنند.
با وجود این کم و کاستیهای داخلی و تحریمهایی که از طرف کشورهای خارجی صورت میگیرد ولی بازهم هستند نخبگانی که با همت و تلاش خود طرحها و ایدههای خود را به مرحله اجرا رسانده و تجاریسازی میکنند و در کنار آن همچنان با امید به آینده و بهبود جریان کار به فعالیتهای علمی و پژوهشی خود ادامه میدهند.
طرح شیرینسازی گاز مایع طی سالهای اخیر در پنج جشنواره و اختراعات بینالمللی صاحب مدالهای خوشرنگ و عناوین مختلف شده است.
این طرح یکی از اختراعات دکتر مسعود نیکدل است که بر پایه دانش فنی داخلی و تیم تحقیقاتی و پژوهشی خود در شرکت «نیک گاز» موفق به تجاریسازی این طرح و اختراع شده است.
مسعود نیکدل موفقیتهای خود در زمینههای علمی و صنعتی را مدیون پدرش دانسته و عنوان میکند «پدرم بنیانگذار کارهای صنعتی و علمی بود، او به معنای واقعی کلمه صنعتگر بود و من نسل دوم خانواده در این صنعت هستم.»
سید مسعود نیکدل در کنار مطالعات علمی و اختراعات خود مدیریت گروه «نیکگاز» را نیز برعهده دارد و باهدف توسعه نوآوری و تجاریسازی فرآیندهای علمی از ۱۰ سال پیش اقدام به راهاندازی واحد تحقیق و توسعه در این گروه کرده و در پرونده علمی و اختراعات وی ثبت پنج اختراع در زمینهٔ گاز مایع و تجاریسازی اختراعات به چشم میخورد که این اختراعات طی سالهای اخیر موفق به کسب عنوان بهترین اختراع جهان در حوزه نفت و گاز شدهاند.
در خصوص اختراعات انجام یافته توسط وی و گروه «نیکگاز» که سابقهای بیش از ۴۰ ساله در صنعت پتروشیمی و گاز مایع دارد، میتوان به دستگاه تبخیرکننده گاز مایع در فصول سرد سال، تولید گاز مایع بیبو مبتنی بر ستونهای حاوی کاتالیست جذبی، سیستم احیای هوشمند کاتالیستهای شیرینسازی گاز مایع، سیستم هوشمند توزیع و بارگیری گاز مایع اشاره کرد.
با دکتر سیدمسعود نیکدل همکلام شدیم تا از کسب مدالهای خوشرنگ بینالمللی و تجاریسازی طرحهای خود سخن بگوید و اینکه طرح «تولید گاز مایع بیبو به روش کاتالیست جذبی» با توجه به تحریمهای صورت گرفته از سوی دشمنان چگونه به منصه ظهور و بروز رسید.
*آقای نیکدل ایده «تولید گاز مایع بیبو به روش کاتالیست جذبی» چگونه به مرحله اجرا رسید؟
از آنجایی که گاز مایع در شرایط سخت از طریق کشورهای دیگر و به صورت تانکر و با هزینههای بسیار بالا و به صورت اسپریهای ساخته شده وارد کشور میشد و موضوع واردات تا سال ۸۶ به صورت انواع اسپری ادامه داشت، برای جلوگیری از حجم انبوه واردات و کاهش هزینههای جانبی این امر از سال ۸۴ این موضوع به دغدغه ذهنیام تبدیل شده بود و کارهای تحقیقاتی را در این زمینه شروع کردیم.
از سال ۸۶ به فکر ایجاد سیستم شیرینسازی گاز مایع بودیم و در این راستا بعد از تحقیقات بیشتر و اخد اطلاعات مورد نیاز، اقدام به ساخت راکتور کردیم و در قسمتی از تاسیسات محلی برای نصب واحد شیرینسازی در نظر گرفته شد.
بنابراین اختراع ارائه شده در زمینهٔ طراحی دستگاهی جدید برای شیرینسازی گاز مایع است که در شهریورماه سال ۸۶ برای اولین بار در داخل کشور تولید گاز شیرین را با موفقیت به پایان رساندیم.
*استقبال از شیرینسازی گاز مایع شما چگونه بود؟
از آنجایی که هنوز شرکتهای تولیدکننده اسپری به صورت گسترده فعالیت نمیکردند و بحث واردات به صورت آماده از ترکیه وارد میشد، در ابتدا انگیزه خیلی زیادی برای استفاده از گاز مایع شیرینسازی شده نداشتند ولی خوشبختانه بعد از تغییر تعرفههای گمرکی و بسته شدن مسیر واردات کالای آماده به صورت دئودورانت و انواع اسپری گرایشها به سمت این محصول تولیدی افزایش یافت.
و چون زیرساختهای تولید این محصول در اختیار ما بود و حالا با یک محصول تولیدی کاملاً آماده مواجه بودند، بنابراین بقیه شرکتها از طریق بازاریابهای ما از این موضوع اطلاع یافته و استقبال زیادی از این طرح و محصول صورت گرفت.
*مکانیسم عمل گاز مایع بیبو به روش کاتالیست جذب چگونه است؟
اختراع ارائه شده در خصوص شیرینسازی گاز مایع و جذب ترکیبات سولفور دارو مرکاپتان به روش جدید و ابداعی است.
گاز مایع به سبب داشتن اکتان بالا و اشتعال بسیار خوب در دنیا به عنوان یک سوخت لوکس شناخته شده و بهغیر از مصارف خانگی در سیلندرهای ۱۱ کیلویی و دو کیلویی برای استفاده در سفر و پیک نیک، مصرف بسیار بالایی در صنایع دارد.
امروزه در جهان برای اسپری کردن انواع اسانسها اعم از خوشبوکنندههای هوا و دئودورانتهای بدن همچنین افشانههای حشرهکش و افشانههای صنعتی مانند افشانههای چسب و رنگ و تولید ظروف یکبار مصرف و فوم از گاز مایع شیرین استفاده میشود.
از آنجایی که گاز مایع (LPG) بهصورت طبیعی به هنگام تولید دارای مقادیری هیدروکربور و هیدروژنسولفورهای سنگین همچنین ماده بدبوی مرکاپتان است، از این رو به این صورت در برخی از صنایع قابل استفاده نخواهد بود.
برای استفاده نیاز است که بر روی آن فرآیند شیرینسازی و به عبارت بهتر حذف ناخالصیها انجام گیرد تا گاز مایع بیبو و بیرنگ به عمل آید که این عمل طی فرآیندی درمورد سیستمهای انواع کاتالیستهای جذبکننده هیدروژن سولفور مرکاپتان و آب صورت میگیرد.
*میزان اشتغالزایی شرکتهای استفادهکننده از این فناوری چگونه خواهد بود؟
کارخانه های تولیدکننده در طول ۱۰سال گذشته تعداد قابل توجهی افزایش یافته و باعث ایجاد اشتعال در حد بالا شده است، صنعت تولید اسپری حتی ساخت قوطی آن یک بیزینس بسیار فعال است، با توجه به اینکه ورق تولیدی آن در ایران موجود بوده و کارخانهها به صورت انبوه و فعال در ایران توسعه یافتهاند بنابراین طرح تجاریسازی شده « شیرینسازی گاز مایع »حجم بالایی از اشتغال را در پی دارد.
در این میان شرکت «نیک گاز» آذربایجان که در سال ۱۳۴۶ به ثبت رسیده و در امر تهیه و توزیع گاز مایع در شمالغرب کشور ( از سرپلذهاب کرمانشاه، کردستان، آذربایجانشرقی و غربی، اردبیل ) در چرخه توزیع گاز مایع و مصرفی فعال است و با بیش از ۱۳۰ شرکت در این زمینه فعالیت داشته و گاز مایع مصرفی آنها را تامین میکند که بزرگترین شرکتی که خریدار گاز مایع مصرفی است، شرکت «فومن شیمی» است.
*ماده اولیه این محصول چیست و شما آن را از کجا تامین میکنید؟
تامین گاز اولیه به نام گاز «بوتان پروپان» است ماده اولیه محصول ما با نام گاز مایع صنعتی در ایران معروف است.
تنها مبدا تامینکننده مواد اولیه ما توسط پتروشیمی بندر امام صورت میگیرد و ما مواد اولیه را از طریق کارگزاری بورس انرژی بر پایه فوب خلیج فارس خریداری میکنیم.
مواداولیه بعد از خریداری توسط ناوگان حمل و نقل گازکشها به تبریز میآیند و در تاسیسات تخلیه شده و در مخازن جداگانه بعد از فرآیند تولید و شیرینسازی مجدد در تانکرهای مخصوص حمل گاز شیرین حمل میشوند.
نکته مهم اینجاست که هرگز اجازه نمیدهیم محصول گاز شیرین در تانکرهایی که مواداولیه را از بندر امام آوردهاند حمل شوند، چرا که ماشینهای ما از همان اول نوع مخزن بوده و فقط مخصوص حمل گاز شیرین است و شرکتها براساس فرمولهای خودشان اسپریها را تزریق کرده و به دست مشتری میرسانند.
*تیم تحقیقاتی شما در کنار شیرینسازی گاز مایع سیستم احیای کاتالیستها را نیز راهاندازی کرده است، هدف از سیستم احیای کاتالیستی چیست؟
بعد از شیرینسازی گاز مایع مواد کاتالیستی افزایش مییابد و قدرت جذب مواد کم میشود و مواد به حالت اشباع در میآیند و بروز چنین حالتهایی اثرات تخریبی شدید زیست محیطی را به همراه دارد، تیم تحقیقاتی ما برای جلوگیری از تخریب محیط زیست و اینکه در فضای باز تخلیه شده و استفاده مجددی از آنها صورت گیرد سیستم احیای کاتالیست را بعد از دو سال تحقیقات و پژوهشهای علمی طراحی و ساختند و این طرح مراحل خاص خود را طی کرد.
سیستم احیای کاتالیست مواد آلوده و اشباع شده را به حالت اولیه بر می گرداند تا برای استفاده مجدد چند باره در فرآیند شیرینسازی استفاده شوند.
*مزیت طرح احیای مجدد کاتالیستها چیست؟
این کار به شدت در جهت جلوگیری از تخریب محیط زیست خوب و تاثیرگذار است و باعث جلوگیری خروج ارز در کشور میشود همچنین تهیه مجدد کاتالیستها برای برخی از شرکتها که به عنوان فیلتر ثانویه استفاده میکردند به دنبال گرانی ارز و دلار سخت و غیرقابل تهیه بود.
برخی شرکتها با دلار ۱۸ هزار تومانی قادر نیستند مواد را احیا کنند، درنتیجه بسیاری از شرکتها با تناژ مشخص مواد قابل احیا را به ما ارسال میکنند و ما با استفاده از این فناوری کاملاً بومی که تیم تحقیقاتی ما به آن دست یافته است، این مواد زائد را احیا میکنیم و آنها خوشحال هستند و در جهت جلوگیری از خروج ارز قدم بسیار بزرگی است.
این مسیر علاوه بر خودکفایی برای واحدهایی که با انواع کاتالیستها در ارتباط هستند تحول بزرگی است.
*افزایش نرخ ارز و دلار چه تاثیری در صنعت گاز مایع داشته است؟
صنعت گاز مایع صنعتی تازه بوده و از یک تکنولوژی جدید برخوردار است،پمپها و شیرآلات به تولید خارج از کشور وابسته بوده و گران است البته یکسری در داخل کپیسازی و تولید میشود، ولی جوابگوی خارجی نیست، افزایش نرخ در قعطات مورد نیاز مکانیکی در شیرآلات و پمپها افزایش قابل توجه دارد. کلید، لامپ و الکترو موتورهای ضد انفجار خیلی قیمت بالایی دارد و این موضوع صنعت گاز را با چالشهای عمدهای مواجه کرده است.
*با توجه به اینکه ناوگان حمل و نقل مهمترین بخش این فرآیند است آیا مسائل و مشکلات به وجود آمده در بحث کامیونداران کار شما را به چالش کشیده است؟
بعد از فرآیند شیرینسازی گاز مایع که در این مجموعه انجام می شود شروع و پایان کار ما بحث حمل و نقل در سراسر کشور و به صورت جادهای در اقصی نقاط کشور است.
از نظر حمل و نقل قطعات یدکی، روغن موتور و لاستیک به شدت آسیبپذیر هستیم، ما خارج از اکیپ کامیونداران نیستیم، بار ما بسیار خطرناک است و باید از ایمنی بسیار بالایی برخوردار باشد، بحث انفجار و آتشسوزی کامیون و افراد موضوع سادهای نیست اگر یک تانکر سوخت آتش بگیرد انفجار بسیار بالایی در سطح جاده رخ میدهد که نمیتوان جوابگوی تبعات بعدی آن شد.
بنابراین باید ایمنی بسیار بالایی داشته باشیم، ایمنی بالا هم با تامین لاستیکهای تازه و خوب مهیا میشود که متاسفانه در بحث تامین لاستیک خیلی فشار وارد میشود، هر چند نامهنگاریهایی با ادارهکل پایانهها، اداره بازرگانی، اداره راه و رونوشت به استاندار صورت گرفته شده است.
قادر نیستیم با فروش پایین گاز لاستیک چند میلیونی بخریم، متاسفانه با فرصتطلبی و سودجویی و افزایش ارز کار ما با تنگناها و چالشهای زیادی مواجه شده است.
تمام اسناد و مدارک ما به صورت شفاف، پویا و روشن است و دولتمردان به راحتی با یک حساب سرانگشتی میتوانند به ما کمک کنند و امیدواریم گره کور لاستیک و قطعات باز شود و نگرانی و دلهره ما هم کمتر شود.
*فعالیت شما در حوزه صادرات چگونه است؟
تحریمها در بحث صادرات گاز شیرین اثر گذاشته است،کشورهایی که میتوانیم صادرات گاز مایع داشته باشیم آذربایجان و عراق است و از آنجایی که در افغانستان زیرساختها و امکانات وجود ندارد نمیتوانیم برای آنها صادر کنیم.
اگر به صورت انبوه بخواهیم به سایر کشورها صادرات داشته باشیم، باید با کشتی و حمل و نقل دریایی کار کنیم که این موضوع با توجه به وضعیت فعلی مقرون به صرفه نیست.
*طرح احیای کاتالیست و فرآیند شیرینسازی گاز مایع در کدام جشنوارهها و مسابقات اختراعات جهانی مقام کسب کرده است؟
طرح و ایده «احیای کاتالیست و نحوه و فرآیند شیرینسازی گاز مایع»در سال ۲۰۱۵ در جشنواره بینالمللی اختراعات جمهوری چک مدال طلا، در سال ۲۰۱۶ در کشور کویت جایزه ویژه، در سال ۲۰۱۷ کشور کانادا مدال طلا و جایزه ویژه و در سال ۲۰۱۸ کشور آمریکا نیز مدال نقره جشنواره بینالمللی اختراعات را کسب کرده است.
در این جشنوارهها کشورهای صنعتی صاحب صنعت حضور دارند، وقتی در بین ۴۰ یا ۵۰ کشور صنعتی که تعداد ۳۰۰ طرح و اختراع به این جشنوارهها ارسال میشود و طرح تحقیقاتی شرکت «نیک گاز» با وجود همه کارشکنیهایی که بر روی ایران وجود دارد، مدال طلا و نقره این رقابتهای جهانی را کسب میکند، نشان از توانمندی، تلاش و پشتکار صورت گرفته است ولی متاسفانه آن چنان که طرحهای ما را در دنیا میشناسند و خواهان ارتباط بیشتر هستند ولی در داخل کشور بزرگی کار ما را نمیتوانند، ببینند و بشناسند.
true
true
false
true
