true
احسان توفیقیان طی یادداشتی در پایگاه خبری مهرصبا نوشت:
آلودگی هوا، خرابیهای زلزله و پیشتر از آن بیکاری و تورم و گرانی! اینها سرخط مسایلی است که دائماً و یا گاهگاه در کشور ما رخ نشان داده و به هم گره میخورند. اما چه نسبتی بین این مشکلات برقرار است؟ و چه نسبتی بین راهحلهای این مسایل؟ شاید راهحل مسئله دو کلمه بیشتر نباشد؛ توسعه متوازن.
مثالی از چند کشور توسعهیافته شاید به درک بهتر توسعه متوازن کمک کند.
وقتی به تماشای گرانترین شهرهای دنیا مینشینیم این شهرها لزوماً شهرهای ندار و مردمانشان لزوماً مردمان فقیری نیستند! هنگکنگ، ونکوور، سانفرانسیسکو، ژنو، سئول، پاریس و نیویورک!
اینها اگر قابلزندگیترین شهرهای دنیا هم نباشند دست کمی از آنها ندارند و این یعنی گرانی ابدا مانعی برای خوب زندگی کردن و رفاه نیست و لابد خیلی از مولفههای دیگر فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی دست در دست هم دادهاند تا این شهرها به شهرهای جذابی بدل شوند.
به گمان ما از عمدهترین اصول ثابت توسعه که باید مطمحنظر عموم ممالکی که سودای توسعه در سر دارند قرار گیرد، فرهنگ صحیح اقتصادیست. این کلمه «اقتصاد» نه ضرورتاً به معنای اصطلاحیِ آن (ترازمان)، که میبایست تعریفی شامل همه مفاهیم امساک و بسندگی و کف نفس و میانهروی داشته باشد و از قاعدهمندی در هیأت حاکمه تا توجه به علم و آرامش اجتماعی را دربرگیرد. با توجه به این ملزومات اگر بخواهیم ایران را بهطور موردی بررسی کنیم گمان داریم حل دو مسئله عمده سرعتبخش و زیربنای سایر توسعهها خواهد بود.
اول: جلوگیری از خامفروشی نفت و دوم: شفافیت اقتصادی.
۱- در ایران، حذف خامفروشی نفت و معطوفنمودن نگاهها به درآمدهای غیرنفتی همواره در اولویت آرای تئوریپردازان توسعه بوده و هست. پیشگامی این نظریه تا آنجاست که گاهاً خامفروشی این مایع چگال و افروختنی، رأس کل خطایا و گاه در مرئی و منظر تئوریسینهای توسعه سیاسی، از آن بهعنوان نخستین مانعِ دمکراسی یاد میشود. «آوردن پول نفت سر سفره مردم از زیر شنل و جیب کهوکه» نیز دمدستیترین تعابیر کوچهبازاریشده این آرای دست اول دانشگاهی بوده و هست.
۲- شفافیت اقتصادی نیز دیگر زیربنا و پایهای است که باید در توسعه مدنظر قرار گیرد. مطالبهای مهم که اخیراً با بررسی کنشگرانه جدول شماره ۱۷ لایحه بودجه سال ۱۳۹۷ توسط افکار عمومی اهمیت خود را نشان داد.
شفافیت این گوهر با قوام و گمشده دیروزهای ما بهقطع، حاجت و ناچاری پسین اقتصاد ایران خواهد بود. بیدلیل نیست که اسناد کاغذی قانون بودجه که سالانه به دست رئیسجمهور در صحن علنی تقدیم مجلس شورای اسلامی میشود، کاور و بستهای شیشهای و شفاف دارد و اینکه همه تمرکزات و آمال نظام بودجهبندی در مالیه عمومی شفافیت در ترازداری دخلوخرجهاست، سخنی گزافه نیست.
به تعبیر دکترحسن روحانی: «تنها راه مبارزه با فساد شفافیت است و نهادهایی که از دولت بودجه میگیرند، باید به مردم بگویند که پولها را چطور و کجا خرج میکنند. این حق مردم است که درباره اینکه هر نهادی چهقدر بودجه بگیرد، بدانند و نظر بدهند».
شفافیت است که درآمدها و مصارف یک کشور را در نظامهای غیررانتیته در بافتار قانون بودجه و مثل آینه در پیشگاه ملت به نمایش میگذارد. درست مثل یک دفتر روزنامه که خوشخط و بیخطخوردگی تنظیم شده و حساب دخلوخرج و بدهکاری و بستانکاری و ماندهی آن دقیق مشخص است.
نتیجتاً گمان بر این است که حل و رفع دو مسئله عمده «فروش نفت خام و توزیع فلهای درآمد آن» و نیز «عدم شفافیت اقتصادی» جادهصافکن بسیاری از عوامل توسعه دیگر بوده و ماحصل آن بهقطع ریشهکنی فقر و بیکاری، اصلاح فرهنگ کار و جلوگیری از دزدی و اختلاس خواهد بود و در یک کلام رونقی متوازن و همهجانبه به ارمغان خواهد آورد.
رونق سیستماتیکی که از آبشخور آن نه تنها بحران ترافیک و آلودگی هوا حل و زیرساختهای عمرانی کشور برای پیشگیری از آسیبهای زلزله نوسازی میشود، که همه موجبات اعتلای یکپارچه ایران نیز فراهم خواهد شد. اما فراموش نکنیم که هیچ ساختاری یک شبه اصلاح نمیشود.
یافتههای مجله اکونومیست پیرامون قابلزندگیترین شهرهای جهان در نظرسنجی سال ۲۰۱۷، تهران را بهعنوان شهری که بیشترین ترقی را در پنج سال گذشته داشتهاست نشان داده است. آرام ولی مصمم.
true
true
false
true
